فرد جدي نمي تواند بخندد
نويسنده: دكتربرايان لوك سيوارد
مترجم: مهدي قراچه داغي
( مطالب زير از طرف دوست و همكار عزيزم فريبا جون ملقب به فلفل جمع آوري شده ؛ يقيناٌ خوندن اونها يه سري چيزها رو به ما متذكر ميشه )
مرسي فلفل جون ![]()
![]()
![]()
![]() |
|
|
دكتر «ريموند مودي»، تحت تأثير قدرت التيام بخشي مشرب خوش و بذله در سال 1978 اقدام به مطالعه كتابهاي مختلفي در همين زمينه نمود. از جمله اطلاعاتي كه به دست آورد مطلبي است كه در ادامه شرح داده ايم.
در سال 1260، يك پزشك روشنفكر و پيشرفته ي فرانسوي به نام «هانري دوموندويل» به رابطه ي مهمي ميان احساسات مثبت و سلامتي پي برد. او به بستگان و دوستان و بيمارانش توصيه ميكرد كه براي آنها لطيفه بگويند، با آنها مزاح كنند و آنها را بخندانند.
پادشاهان اروپايي نيز در سالهاي دور، هميشه كساني را در قصر خود داشتند كه آنها را ميخنداندند. شايد مشهورترين اين بذله گويان، «ريچارد تارلتون» بود كه در دربار ملكه اليزابت اول خدمت ميكرد و ميگويند كه او بيش از گروه پزشكي ملكه، به سلامتي او كمك كرد.
گونه هاي مشرب خوش و شوخ طبعي
به رغم بررسيهاي مختلفي كه درباره ي مشرب خوش به عمل آمده، هنوز ميان كارشناسان، بر سر اين كه مشرب خوش به راستي چيست، وحدت نظري وجود ندارد. در واقع هنوز تعريف واحد و جامعي از آن ارائه نشده است. به اعتقاد اغلب صاحبنظران، مشرب خوش، به خودي خود يك احساس مثبت نيست، اما ميتواند منجر به احساسات خوب شود كه از جمله ي آنها ميتوان به شادي، سعادت، خوشي، عشق، اميد، ايمان و قدرت اراده اشاره كرد مشرب خوش يك رفتار نيست، گر چه ميتواند اقدامات و رفتارهايي از قبيل تبسم و خنده را به وجود آورد. با اين حال ميتوان گفت كه مشرب خوش و بذله، يك ادراك و تصور است؛ به اين علت كه ممكن است كسي از يك حرف بامزه خنده اش بگيرد و ديگري به همان حرف نخندد.
با اين حال، با توجه به بعضي از تعاريفي كه درباره ي مشرب خوش ارائه شده، ميتوان گفت كه مشرب خوش داراي دو جنبه ي اصولي است كه به زبان ساده نوعي بده و بستان هستند. يكي آن كه بذله و مشرب خوش را ميتوان جذب نمود يا آن را تجربه كرد و ديگر اين كه ميتوان آن را ابراز كرد و با ديگران در ميان گذاشت. هر كسي به گونه اي داراي مشرب خوش است، هر چند ممكن است كسي با توجه به تجارب خود منكر اين كيفيت باشد. در ميان كساني كه درباره ي مشرب خوش مطالعه كرده اند. «مك گي» به سه عاملي اشاره ميكند كه بايد وجود داشته باشند تا مشرب خوش شكل بگيرد:
1- منبعي كه بتواند محرك بالقوه اي به حساب آيد.
2- شناختي كه بتواند اين بذله يا مشرب را درك كند.
3- پاسخي كه خنده دار بودن رفتار يا گفتار را نشان دهد.
انواع بذله و مشرب خوش
بذله گويي و زدن حرفهاي بامزه و نشان دادن مشرب خوش، انواع مختلفي دارد كه در بسياري از موارد با يكديگر همپوشي هايي پيدا ميكنند. در ادامه ي مطلب، به انواع بذله ها اشاره كرده ايم.
1- تقليد و اداي كسي را درآوردن: ميتوان با تقليد از كسي يا چيزي سبب خنده شد. ثابت شده است كه اين رفتار ميتواند در برخورد و مقابله با استرس مفيد واقع گردد، مشروط بر آن كه به عزت نفس خدشه اي وارد نكند. برخورد مبالغه آميز با رفتارها و ويژگيهاي شخصيتي، نمونه هايي هستند كه ميتوان به آن اشاره كرد.
2- طنز: در حالي كه تقليد و طنزگويي وجوه مشترك فراوان دارند، طنز معمولاً حالت نوشته دارد كه اشكالات اجتماعي و شخصي را بيان ميكند.
3- دلقك بازي: در روزگار گذشته، بسياري از بازيگران سينما با ادا درآوردن و با دلقك بازي درصدد خنداندن اشخاص بودند. سر خوردن روي پوست موز، پرتاب كردن بشقاب خامه و بستني به صورت ديگران نمونه هايي بود كه براي خنداندن ديگران از آن استفاده ميشد.
4- مسخره بازي: نوع ديگر مشرب خوش و بذله، مسخره بازي و رفتارهاي چرند است. مثل اين كه فيلمي تهيه كنيم كه در آن مثلاً پلنگ بستني بفروشد، يا گاوها پشت فرمان اتومبيل رانندگي كنند.
![]() |
|
|
6- ايهام و جناس: صحبتها و رفتارهاي بامزه اي هستند كه به شكلي مدبرانه، در قالب ايهام بيان ميشوند. استفاده از يك كلمه با معاني مختلف، نمونهاي است كه ميتوان به آن اشاره كرد.
7- زخم زبان و تمسخر: زخم زبان، نوعي بذله گويي است كه با خود، نيشي به همراه دارد و در واقع خشمي را بيان ميكند. در واقع ميتوان گفت كه زخم زبان نوعي انتقام كلامي است. كسي كه زخم زبان ميزند، ميخواهد به طرزي اجتماع پسند، منظور و ناراحتي خود را بيان كند. خيليها پس از آن كه حرفشان را در قالب زخم زبان زدند، ميگويند: «شوخي ميكنم.»
8- طنز تلخ: و بالاخره ميتوان به طنز تلخ اشاره كرد كه معمولاً به شكلي با حادثه ي مرگ در ارتباط است. بعضيها به طنز تلخ «لاس زدن با موضوع مرگ» ميگويند. توجه داشته باشيد كه مرگ، يكي از هراسهاي انسان است و معمولاً سعي ميشود با حرفهاي خنده دار با آن برخورد شود تا از شدت نگراني ناشي از آن بكاهد.
درست همان طور كه صاحبنظران به انواع مختلف مشرب خوش و بذله توجه كرده اند، ميتوان به انواع مختلف شوخ طبعيها نيز اشاره كرد. همه به شكلي و در زمينهاي شوخ طبعي دارند، اما ياد دادن شوخ طبعي به ديگران ساده نيست. دكتر «ريموند مودي» در كتاب «خنده بعد از خنده» به چهار نوع شوخ طبعي اشاره كرده است:
1- مرسوم و سنتي: در نظام شوخ طبعي مرسوم و متعارف، دو يا چند نفر موضوع مضحك و خنده داري پيدا ميكنند، به اتفاق درباره اش حرف ميزنند و ميخندند.
2- شوخي و شوخ طبعي در مهمانيها: در بسياري از مهمانيها كساني پيدا ميشوند كه نقل محفل ميشوند و با حرفها و حركات خنده دار خود ديگران را ميخندانند. لطيفه و مزاحگويي در مجالس و مهمانيها، نمونه اي است كه ميتوان به آن اشاره كرد.
3- شوخ طبعي خلاق: نمونه اش را در كساني مييابيم كه كارشان نوشتن بذله و لطيفه است. اين اشخاص اغلب بسيار بانمك، خوش مشرب وبه شدت خلاق هستند. اينها ميتوانند در هر مطلب و هر موضوعي نكته ي بامزه اي پيدا كنند.
4- آزاده و ورزشكار: و بالاخره به كساني بر ميخوريم كه ميتوانند به كارهاي خودشان بخندند و از انسان بودن خودشان لذت ببرند. آنها با خنديدن به اشكالات و عيوب خود، اغلب در موقعيت شادي به سر ميبرند.
مراحل استفاده از مزاح درماني
1- بياموزيد كه زندگي را بيش از اندازه جدي نگيريد: سرپرستار بخش سرطان يكي از بيمارستانهاي بزرگ، به كمك بنياد “هايت”، مأموريت يافت تا در بخش سرطان بيمارستاني كه در آن كار ميكرد از مشرب خوش براي كمك به درمان بيماران سرطاني استفاده كند. او ميگويد: «در طبقه اي كه من در آن كار ميكنم، از سياست به خصوصي پيروي ميكنيم. ما ميگوييم كارتان را جدي بگيريد اما به خودتان سخت نگيريد.» او معتقد است كه بايد به خودتان بيش از كارتان بها بدهيد.
2- براي هر روز خود يك موضوع فرح بخش در نظر بگيريد: اگر خوب نگاه كنيد، ميبينيد همواره در پيرامونتان موضوعهاي مضحك و خنده دار هست كه ميتوانيد به آنها بخنديد. البته مواقعي هست كه خنديدن درست و مطلوب نيست. در لحظات و مواقع جدي، خنده و مزاح ميتواند بيادبي تلقي شود. از اين رو به هنگام خنديدن و مزاح كردن، رعايت احتياط را بكنيد.
3- قوه ي تخيل و خلاقيت خود را افزايش دهيد: مشرب خوش و مزاح كردن و لطيفه گفتن، هميشه اقدامي خلاق است. به اين موضوع توجه كافي داشته باشيد.
الف_ براي افزايش قوه ي تخيل خود بيشتر كتاب بخوانيد و كمتر تلويزيون تماشا كنيد.
ب_ هر زمان كه ميتوانيد داستان يا لطيفه اي بنويسيد
ج_ با بچه ها بازي كنيد. بچه ها از قوه ي تخيل بسيار زيادي برخوردارند. ممكن است برخي از تخيلات آنها به شما هم منتقل شود.
د_ به سياحت و كشف و اكتشاف بها بدهيد. كارهاي شجاعانه بكنيد. به موزه برويد و هنرهاي زيبا را تماشا كنيد.
ه_ چيزي از خود خلق كنيد. كتاب آشپزي بخريد و آشپزي كنيد. براي روز تولد امسالتان، شخصاً هديه اي بسازيد. برنامه بريزيد و به اكناف دنيا سفر كنيد. سرگرمي و تفريح جديدي را شروع كنيد. دنيا را به مكان بهتري براي زندگي تبديل كنيد.
4- به هنگام توصيف يك ماجرا، يا يك حكايت، از روشهاي مبالغه آميز استفاده كنيد: از استعاره ها استفاده كنيد. استفاده مبالغه آميز از استعاره ميتواند توليد خنده بكند.
5- يك كتابخانه از مزاحها و شوخيها تهيه كنيد: يكي از لازمه هاي مقابله، استفاده از منابع موجود است كه ميتواند شامل همه چيز بشود. براي لطيفه درماني، منابع، شامل استفاده ي همه جانبه از كتابها، نوارها، ويديوها و حتي اسباب بازيها و مثلاً تفنگهاي آبپاش ميشود. بخشي از اتاق يا منزلتان را به كتابخانه اي براي شوخي درماني اختصاص دهيد.
ميتوانيد دفترچه اي بخريد و درآن هر لطيفه اي را كه به نظرتان جالب ميرسد يادداشت كنيد. سواي مطالب نوشتني، ميتوانيد از كارتونها، نوشته هاي جالب، روزنامه ها، اشعار عاشقانه و عكسهاي مختلف استفاده نماييد.
6- از انواع مشربهاي خوش استفاده كنيد: لطيفه گفتن و بذله گويي، تنها يك اقدام براي داشتن مشرب خوش است، هر چند اولين مطلبي است كه با شنيدن موضوع مشرب خوش به ياد آن ميافتيم. اما مشرب خوش، تنها محدود به گفتن لطيفه نيست. هر چه دسترسي به انواع مطالب شوخ طبعانه بيشتر باشد، بهتر ميتوان از اين ابزار براي مقابله با استرس استفاده نمود. از جمله ساير روشهاي رسيدن به مشرب خوش ميتوان به سينما، تئاتر، كتابها، موسيقي، تلويزيون و كمدي اشاره كرد. مشرب خوش و سرگرمي، در ضمن بسيار سازگار هستند، هر چند ممكن است هميشه با هم يكي نباشند. سعي كنيد و گوش به زنگ باشيد تا انواع اشكال شوخ طبعي را به زندگيتان راه دهيد.
7- به شبكه ي شوخ طبعي دسترسي داشته باشيد: بارها اتفاق ميافتد كه در جريان زندگي روزانه، روحيه تان را از دست ميدهيد. به اين لحظات توجه داشته باشيد. اغلب آنها زودگذر هستند و ميتوانيد فكري به حالشان بكنيد. اما اگر افسردگي و احساس كسالت طولانيتر شد، احتمالاً لازم است كه از افراد ديگر و كساني كه ميتوانند در اين زمينه به شما كمك كنند، مساعدت بگيريد. همه ي ما، كساني را ميشناسيم كه ميتوانند ما را بخندانند. حتي گاه، وقتي اسم اين اشخاص را ميشنويم و يا به زبان ميآوريم، خندهم ان ميگيرد. از سوي ديگر تا حد امكان از معاشرت با اشخاص بدبين و بدخلق خودداري نماييد. مجبور نيستيد با كشتي آنها به اعماق درياها برويد.
8- بر عزت نفس خود بيفزاييد: خنديدن در شرايطي كه عزت نفس پايين است، دشوار مينمايد. مواقعي هست كه همه ي ما خودمان را چاق، زشت، يا احمق و خرفت ارزيابي ميكنيم. در اين مواقع مسلماً خنديدن و مزاح كردن دشوار ميشود. در اينجا بد نيست كه به قانون اينشتين توجه كنيد كه همه چيز را نسبي ميداند. حقايق را از افسانه ها جدا كنيد. همه روزه به خودتان تأييدهاي مثبت بدهيد. خودتان را دوست بداريد و بر توانمنديهاي خود ارج بگذاريد.




.jpg)





